Wettelijke rente berekenen: uitleg, percentages en rekenvoorbeeld

Wanneer een factuur niet op tijd wordt betaald, heeft u als schuldeiser recht op wettelijke rente. Dit is een vergoeding voor de schade die u lijdt doordat u langer op uw geld moet wachten. Maar hoe berekent u die rente precies? Welk percentage geldt er in 2026? En wat is het verschil met handelsrente? In dit artikel leggen wij alles stap voor stap uit, zodat u precies weet waar u recht op heeft en hoe u de wettelijke rente correct berekent.

Wettelijke rente is de rente die een schuldenaar verschuldigd is wanneer hij te laat betaalt. Het is een door de wet vastgesteld rentepercentage dat als schadevergoeding dient voor de schuldeiser. De wettelijke rente is geregeld in het Burgerlijk Wetboek (BW) en kent twee varianten:

• Wettelijke rente (art. 6:119 BW): de standaard wettelijke rente die van toepassing is op alle gevallen waarin een schuldenaar in verzuim is. Deze geldt onder andere bij vorderingen op consumenten (particulieren).
• Wettelijke handelsrente (art. 6:119a BW): een hogere rente die specifiek geldt voor handelstransacties — dat wil zeggen transacties tussen ondernemingen onderling, of tussen ondernemingen en overheidsinstanties. Deze wordt ook wel handelsrente genoemd.

Het belangrijkste verschil is dat de handelsrente aanzienlijk hoger ligt dan de gewone wettelijke rente. De wetgever heeft dit bewust zo bepaald om bedrijven te stimuleren op tijd te betalen aan andere bedrijven, conform de Europese Richtlijn bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties.

De hoogte van de wettelijke rente wordt periodiek vastgesteld bij Algemene Maatregel van Bestuur. De gewone wettelijke rente wordt halfjaarlijks bijgesteld, de handelsrente wordt twee keer per jaar aangepast op basis van de herfinancieringsrente van de Europese Centrale Bank (ECB), vermeerderd met 8 procentpunten.

De actuele percentages zijn:

Let op: deze percentages gelden op jaarbasis. Als u de rente over een kortere periode berekent, moet u het percentage naar rato toepassen (zie het rekenvoorbeeld verderop). Controleer altijd de meest recente percentages, aangezien deze twee keer per jaar kunnen wijzigen.

Historisch gezien schommelde de gewone wettelijke rente de afgelopen jaren tussen de 2% en 8%. De handelsrente lag steeds aanzienlijk hoger, doorgaans tussen de 8% en 12,50%. De huidige percentages weerspiegelen het hogere rentebeleid van de ECB.

Het is essentieel om te weten welk type rente u mag vorderen. Het verkeerde percentage hanteren kan ertoe leiden dat een rechter uw rentevordering afwijst of matigt. Hieronder een overzicht van wanneer welk type rente van toepassing is:

• Wettelijke rente (4%): van toepassing bij vorderingen op consumenten (particulieren). Denk aan een factuur voor een dienst die u als ondernemer aan een particulier heeft verricht. Ook geldt deze rente bij overige verbintenissen die niet als handelstransactie kwalificeren, zoals schadevergoedingen.
• Handelsrente (10,15%): van toepassing bij vorderingen tussen ondernemingen onderling (B2B) of tussen een onderneming en een overheidsinstantie. Voorwaarden: beide partijen moeten handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, en de overeenkomst moet betrekking hebben op de levering van goederen of het verrichten van diensten tegen betaling.

Een veelgemaakte fout is het vorderen van handelsrente bij een vordering op een consument. Dit is niet toegestaan. Andersom laat u geld liggen als u bij een zakelijke vordering slechts de gewone wettelijke rente vordert, terwijl u recht heeft op de hogere handelsrente.

Wettelijke rente is een krachtig middel, maar wordt vaak verkeerd berekend. Handelsrente is 10,15% in 2026, consumenten betalen 4%. Het verschil kan honderden euro's schelen bij grote bedragen.

De formule voor het berekenen van wettelijke rente is als volgt:

Laten wij dit illustreren aan de hand van een concreet rekenvoorbeeld:

Zoals u ziet, maakt het type rente een aanzienlijk verschil. Bij een zakelijke vordering is de rente meer dan twee keer zo hoog. Het is daarom belangrijk dat u het juiste rentepercentage toepast.

Let op: als het rentepercentage gedurende de periode van verzuim is gewijzigd (omdat de ECB het tarief heeft aangepast), dan moet u per deelperiode het geldende percentage toepassen. Bij langdurige vorderingen kan het percentage dus meerdere malen veranderen.

De wettelijke rente gaat lopen zodra de schuldenaar in verzuim is. Wanneer dat precies is, hangt af van de situatie:

• Fatale betalingstermijn: als een uiterste betaaldatum is afgesproken (bijvoorbeeld "betaal binnen 30 dagen"), dan treedt het verzuim automatisch in op de dag na het verstrijken van die termijn. Vanaf dat moment loopt de wettelijke rente.
• Geen betalingstermijn afgesproken: als er geen betalingstermijn is overeengekomen, moet u de schuldenaar eerst in gebreke stellen. Pas na het verstrijken van de in de ingebrekestelling genoemde redelijke termijn is de schuldenaar in verzuim en gaat de rente lopen.
• Handelstransacties: bij handelstransacties geldt op grond van art. 6:119a BW dat de wettelijke handelsrente automatisch verschuldigd is vanaf de dag volgend op de uiterste betaaldag. Is geen betaaltermijn overeengekomen, dan geldt een wettelijke termijn van 30 dagen na ontvangst van de factuur.

Bij het versturen van een WIK-brief (veertiendagenbrief) geldt dat de debiteur 14 dagen de tijd krijgt om te betalen na ontvangst van de brief. De wettelijke rente loopt echter niet pas na deze 14 dagen. De rente loopt al vanaf het moment van verzuim, dus vanaf het verstrijken van de oorspronkelijke betalingstermijn. De WIK-brief is een vereiste om incassokosten in rekening te brengen, maar heeft geen invloed op het startmoment van de rente.

Dit is een belangrijk onderscheid: de wettelijke rente en de incassokosten hebben elk een eigen startmoment. De rente loopt vanaf het verzuim; het recht op incassokosten ontstaat pas na het verlopen van de 14-dagentermijn uit de WIK-brief.

Een veelgestelde vraag is of u zowel wettelijke rente als incassokosten mag vorderen. Het antwoord is: ja, dat mag. Het zijn twee afzonderlijke posten die naast elkaar bestaan. De wettelijke rente is een vergoeding voor het te laat betalen; de incassokosten zijn een vergoeding voor de kosten die u moet maken om het bedrag te incasseren.

Uw totale vordering bij wanbetaling bestaat daarmee uit drie componenten:

De incassokosten in bovenstaand voorbeeld zijn berekend conform de BIK-staffel: 15% over de eerste € 2.500 (€ 375) plus 10% over de volgende € 2.500 (€ 250) = € 625. Gebruik onze incassokosten-calculator om het exacte bedrag voor uw situatie te berekenen.

Let op: u berekent de wettelijke rente over de hoofdsom, niet over de hoofdsom plus incassokosten. De incassokosten worden apart berekend op basis van de BIK-staffel. Wilt u meer weten over incassokosten en BTW? Lees dan ons artikel hierover.

Daarnaast loopt de wettelijke rente door totdat er volledig is betaald. Als de debiteur pas na 120 dagen betaalt in plaats van 60, dan verdubbelt de rente. Het is daarom in uw belang om snel te handelen bij wanbetaling. Hoe eerder u een correcte aanmaning verstuurt, hoe sneller het incassotraject kan starten. U kunt de WIK-brief ook per e-mail versturen. Overweegt u een incassobureau? Lees dan ons artikel over incassobureau of zelf incasseren.

Wettelijke rente berekenen is niet ingewikkeld, maar het is belangrijk dat u het juiste percentage toepast. Bij vorderingen op consumenten geldt de wettelijke rente van 4% (art. 6:119 BW); bij zakelijke vorderingen de handelsrente van 10,15% (art. 6:119a BW). De rente loopt vanaf het moment van verzuim en u mag deze combineren met incassokosten.

Gebruik de formule Hoofdsom × Rentepercentage × (Dagen ÷ 365) om het bedrag te berekenen, en houd rekening met eventuele tussentijdse wijzigingen van het percentage. Vergeet niet dat u naast de rente ook incassokosten kunt vorderen als u een correcte WIK-brief heeft verstuurd.

Op wikbriefversturen.nl verstuurt u binnen twee minuten een juridisch correcte WIK-brief op basis van uw factuurgegevens. Zo stelt u uw rechten veilig en kunt u bij uitblijvende betaling zowel de wettelijke rente als de incassokosten vorderen.